De weg naar echte vrijheid | Olga van Weelie
Menu

De weg naar echte vrijheid

De weg naar echte vrijheid - Olga van Weelie

Eind jaren zeventig, begin jaren tachtig hoorde ik thuis regelmatig praten over de Apartheid in Zuid-Afrika. Mijn vader had door zijn werk regelmatig contact met de Zuid-Afrikaanse Raad van Kerken en met de verboden partij het ANC (Afrikaans Nationaal Congres).

Apartheid was het officiële systeem van rassenscheiding dat tussen 1948 en 1990 in Zuid-Afrika in werking was. Het woord ‘apartheid’ betekent zoveel als ‘het verschillend zijn’ en komt uit het Afrikaans. Vanaf 1944 was Nelson Mandela als anti-apartheidsstrijder betrokken bij het ANC. In 1963 werd hij opgepakt en kreeg hij een levenslange gevangenisstraf opgelegd. In 1990 kwam hij vrij en werd het ANC gelegaliseerd. In 1993 kreeg Mandela de Nobelprijs voor de Vrede.

Interculturele sensitiviteit

De nadruk op de verschillen tussen mensen en op basis daarvan het uitsluiten van elkaar is momenteel heftiger dan ooit. Met de studenten van de Hogeschool van Amsterdam heb ik vaak gesprekken over de competentie ‘Interculturele sensitiviteit’. Een van de gedragsindicatoren die bij deze competentie horen is ‘Inlevingsvermogen’. Het concrete gedrag dat je bij ‘inlevingsvermogen’ zou kunnen laten zien is: * interesse hebben in de culturele achtergrond van de ander, * het evalueren van je eigen gedrag op effectiviteit in relatie tot andere culturen, * het adequaat in kaart brengen van de overeenkomsten en verschillen tussen persoonlijke waarden, normen en gedragingen van de eigen cultuur en die van de ander, * het signaleren van culturele gevoelige punten en je eigen gedrag hierop aanpassen.

Als ik studenten vraag naar hun eigen ervaringen als het gaat om cultuurverschillen dan is vaak het antwoord: “Daar heb ik nog niet zo veel ervaring mee.” Let wel: het gaat hier om studenten die al vier jaar studeren in de multiculturele stad Amsterdam. Eigenlijk zou ik heel blij moeten zijn met zo’n antwoord. Als dat ten minste betekent dat studenten in Amsterdam de cultuurverschillen niet als iets noemenswaardigs ervaren.

Mijn buurmeisje is anders

Het doel van het gesprek is de student zich bewust te laten worden van zijn/haar eigen inlevingsvermogen en dus maak ik de voorbeelden heel klein. Namelijk, dat mijn Hollandse buurmeisje al anders is dan ik. Zij is opgevoed binnen een andere religie, heeft een andere seksuele voorkeur, heeft een andere rol binnen het gezin gehad, heeft op een andere school gezeten, heeft nooit zoals ik in het buitenland gewoond, en zo kan ik nog een boel voorbeelden geven. Mijn Hollandse buurmeisje is dus anders dan ik! Laat staan wanneer ik een Surinaams, Turks, Engels, Frans, Hongaars buurmeisje had gehad.

Ik zou blij kunnen zijn met het antwoord van een student dat hij/zij de verschillen niet als belastend of ingewikkeld ervaart. Maar daarmee is niet de vraag beantwoord: heb je de verschillen waargenomen? Heb je er oog voor gehad? Ben je respectvol met de verschillen omgegaan? Heb je dat respect ook van de ander gevraagd?

De weg naar échte vrijheid

Over enkele dagen is het weer 4 mei en herdenken wij oorlogsslachtoffers. Op 5 mei viert Nederland feest. Dan wordt de bevrijding gevierd die 70 jaar geleden plaats vond. Maar hoe vrij zijn wij echt sinds die tijd? Zijn wij vrij genoeg om de verschillen te mogen benoemen? Zijn wij vrij genoeg om elkaar uit te leggen dat wij die verschillen soms moeilijk vinden? Zijn wij vrij genoeg om de verschillen te laten bestaan en te respecteren?

Ik hoop als docent, door de gesprekken die ik heb met de multiculturele studenten in Amsterdam iets wakker te maken als het gaat om ‘inlevingsvermogen’. Want het hebben van ‘inlevingsvermogen’ is de enige weg naar échte vrijheid.

vrijheid - olga van weelie

 

 

 

Hoe geef jij de vrijheid door?

Leave a reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *